در حالی که در تمام تاریخ، مردم در قلب افراد به دنبال عشق می‌گشتند، دانشمندان می‌گویند که عشق نه در قلب که در مغز انسان ایجاد می‌شود و بدتر این که، عشقی که ریشه در روح داشت را می‌توان این بار نه در تلسکوپ که در میکروسکوپ دید.

هزاران سال بود که دیدن هلال ماه، منبع الهام شعرا و ادیبان بود تا شاهکارهای خود را با دیدن آن خلق کنند و عشاق دلسوخته با دیدن آن، روی زیبای معشوق خود را به یاد بیاورند، اما یک اختراع دست بشر (که کلیسای کاتولیک به درستی آن را ابزار شیطان نامیده بود)، تمام شاعرانگی و زیبایی را از ماه گرفت و یک تکه سنگ زشت و بی‌روح را به جای آن گذاشت: تلسکوپ. حال گروه دیگری از دانشمندان بر آن شده‌اند تا خود عشق را هم از دنیای ماورایی روح بر روی زمین بیاورند. در حالی که در تمام تاریخ، مردم در قلب افراد به دنبال عشق می‌گشتند، این دانشمندان می‌گویند که عشق نه در قلب که در مغز انسان ایجاد می‌شود و بدتر این که، عشقی که ریشه در روح داشت را می‌توان این بار نه در تلسکوپ که در میکروسکوپ دید.
زیست شیمی‌دان‌ها مولکولی را در بدن انسان کشف کرده‌اند که گمان می‌رود تمام احساسات و عواطف ما زیر سر آن باشد: مولکول اکسی‌توسین یا هورمون عشق که توسط غده هیپوفیز ترشح می‌شود و از پژوهش‌های انجام شده بر روی آن چنین بر می‌آید که با احساس عشق در ارتباط باشد. البته همان گونه که تنها جنبه اجتماعی شخصیت انسان عاشق شدن نیست، این هورمون هم نقشی فراتر از عشق و تنفر دارد و علاوه بر این‌ها، در رشد و تکامل رفتارهای اجتماعی، واکنش‌های احساسی به افراد دیگر و همچنین در کنترل ترس و اضطراب نیز نقش کلیدی ایفا می‌کند.

دلشکستگی شیمیایی

طبق گزارشی که روز 23 جولای سال جاری در دیلی تلگراف منتشر شده است به تازگی گروهی از دانشمندان که به تحقیق بر روی این هورمون مشغول بودند دریافته‌اند که احتمالا این هورمون، نه تنها احساس عاشقی انسان‌ها را کنترل می‌کند، که پس از یک شکست عشقی هم به نقش آفرینی خود ادامه داده و این بار، درد ناشی از دلشکستگی را هم افزایش ‌می‌دهد.
این دانشمندان دریافته‌اند که اکسی‌توسین که احساسات عشق و تعاملات اجتماعی را ارتقاء می‌دهد، در حک کردن خاطرات احساسی دردناک در مغز نیز نقش دارد. دیگر یافته آنها این بود که این هورمون شدت احساس اضطراب و ترس را به دنبال یک تجربه اجتماعی منفی یا پر استرس افزایش می‌دهد.
گفتنی است؛ این یافته می‌تواند توضیح دهد که چرا احساسات شدید عشق منجر به دردناک‌تر شدن احساس دلشکستگی می‌شود، به این معنی که اگر رابطه‌ای عشقی به شکست منجر شود، این هورمون رها کردن معشوق را سخت‌تر می‌کنند.
در همین گزارش از یومایرا گوسمن سرپرست این تحقیق در دانشکده پزشکی فینبرگ دانشگاه نورتث‌وسترن، نقل شده که «ده‌ها سال است که دانشمندان هورمون اکسی‌توسین را به عنوان یک کاهنده استرس می‌شناسند. اما ما در این تحقیق نشان دادیم که چطور این هورمون در جایی که تغییرات مولکولی در سیستم عصبی مرکزی در حال رخ دادن است، به جای اینکه از ترس افراد بکاهد، آن را افزایش می‌دهد».
دانشمندان شرکت کننده در این پژوهش توانستند با استفاده از موش‌هایی که به اکسی‌توسین پاسخ طبیعی نداشتند یا پاسخ‌هایی رو به افزایش نشان دادند، نقشی را که این هورمون بعد از تجربه‌های اجتماعی منفی بازی می‌کند، مورد مطالعه قرار دهند.
موشهایی که پاسخ‌هایی افزایشی به این هورمون داشتند، در قفسی قرار داده می شدند و هنگامی که با اذیت و آزار گاه به گاه یک موش مهاجم روبرو می‌شدند، نسبت دیگر موش‌ها از ترس و نگرانی بیشتری رنج می‌کشیدند.
پروفسور جلنا رادولویک، سرپرست این تحقیق، اعتقاد دارد که این مولکول، توسط بخش شبیه سازی مغز که در پاسخ‌های اضطرابی و احساسی دخالت دارد، احساسات منفی را افزایش می‌دهد. به گفته وی این نتایج می‌تواند به افزایش راه‌هایی برای کمک به افراد برای غلبه بر احساسات و خاطرات منفی کمک کند. این هورمون همچنین برای درمان افراد افسرده نیز آزمایش شده است.

عشق کشک و دوغ است؟!

ترانه سرایی که چند سال پیش، عشق را چیزی مثل کشک و دوغ نامیده بود، احتمالا چیزی از اکسی‌توسین نشنیده بود، اما با توجه به کراماتی که تا به حال از اکسی‌توسین کشف شده است، باید پذیرفت که عشق هم مانند کشک و دوغ، یک ماده شیمیایی است و می‌توان آن را زیر میکروسکوپ آزمایشگاه قرار داد.
هورمون اکسی‌توسین توسط یک داروشناس انگلیسی به نام هنری هالت دیل در سال 1906 کشف شد. توالی نه اسید آمینه اکسی‌توسین توسط وینسنت ویگنود در سال 1953 تشریح شد. کلمه اکسی‌توسین از یک کلمه یونانی به معنی "تولد سریع" مشتق شده است زیرا کاشف این هورمون دریافته بود که این هورمون با عملکردی که بر روی رحم دارد، منجر به تسهیل در فرایند زایمان می‌شود. همچنین منجر به ترشح شیر در پستان مادر نیز می‌شود.
از دیگر کاربردهای هورمون اکسی توسین این است که منجر به اعتماد در بین افراد می‌شود. یک عصب شناس اقتصادی در دانشگاه پنسلوانیا به نام پل زاک، در مقاله‌ای که هشت سال پیش با عنوان «اکسی‌توسین اعتماد را در افراد افزایش می‌دهد» در نیچر منتشر کرد، گفته است: «کشورهایی که از لحاظ اقتصادی پیشرفته‌اند، کشورهایی هستند که مردمانشان نسبت به یکدیگر حسن نیت دارند». وی که به دلیل تحقیقات خود و نظریاتش در مورد تاثیرات اکسی‌توسین، به نام «دکتر عشق» هم خوانده می‌شود، در سخنرانی خود در کنفرانس TEDD در سال 2011 اکسی‌توسین را وارد حوزه اینترنت هم کرد و در سخنرانی خود (که بسیار هم پر بیننده بود و تا کنون 950 هزار نفر بیننده داشته است) اعلام کرد که علاوه بر تماس نزدیک و مراودات اجتماعی، استفاده از رسانه‌های مجازی مانند تویتر و فیسبوک هم سطح اکسی‌توسین را افزایش می‌دهند.